Ντακάρ 2026: Η Φλόγα ταξιδεύει, η Ολυμπία παρακάμπτεται

Δώδεκα και πλέον χρόνια μετά τις διαμαρτυρίες και τις επίσημες διαβεβαιώσεις, η ίδια σύγχυση αναπαράγεται. Ποιος υπερασπίζεται σήμερα την αυθεντικότητα της Ολυμπιακής Φλόγας;

Η ίδια η ανακοίνωση της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής το δηλώνει: η φλόγα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες Νέων «Ντακάρ 2026» άναψε στο Παναθηναϊκό Στάδιο και παρουσιάζεται ως «Ολυμπιακή». Η τελετή πραγματοποιήθηκε παρουσία της προέδρου της ΔΟΕ, Κίρστι Κόβεντρι, και ο πρόεδρος της ΕΟΕ, Ισίδωρος Κούβελος, παρέδωσε τη φλόγα στους διοργανωτές.

Η αντίφαση παραμένει: «Ολυμπιακή Φλόγα» που δεν άναψε στην Ολυμπία.

Ο Ολυμπιακός Χάρτης, στην έκδοση που ισχύει από τις 24 Ιουνίου 2026, διατηρεί στον Κανόνα 13, παράγραφο 1, τον σαφή ορισμό: Ολυμπιακή Φλόγα είναι η φλόγα που ανάβει στην Ολυμπία υπό την εξουσία της ΔΟΕ. Η προέλευση αποτελεί συστατικό της ταυτότητας του συμβόλου. Στο κείμενό του δεν προβλέπεται ειδική εξαίρεση για τη Φλόγα των Ολυμπιακών Αγώνων Νέων ούτε αφή της στο Παναθηναϊκό Στάδιο.

Η ΕΟΕ επικαλείται στην ανακοίνωσή της ένα «ειδικό πρωτόκολλο» για τους Αγώνες Νέων, σύμφωνα με το οποίο η αφή και η παράδοση πραγματοποιούνται στην ίδια τελετή και στον ίδιο χώρο, δηλαδή στο Καλλιμάρμαρο Στάδιο. Οφείλει, ωστόσο, να δημοσιοποιήσει την απόφαση που το θέσπισε και να εξηγήσει πώς συμβιβάζεται η συγκεκριμένη ονομασία με τον Ολυμπιακό Χάρτη. Και, κυρίως, γιατί η ενιαία τέλεση αφής και παράδοσης πρέπει να αποκλείει την Ολυμπία και με ποια διάταξη δικαιολογείται η χρήση της ίδιας ονομασίας για φλόγα διαφορετικής προέλευσης.

Το Παναθηναϊκό Στάδιο έχει αναμφισβήτητη ιστορική αξία. Η Ολυμπία, όμως, έχει τη δική της μοναδική θέση στην προέλευση και στην ταυτότητα της Φλόγας. Το τελετουργικό μπορεί να μεταφερθεί· ο ιστορικός δεσμός με τον τόπο δεν μεταφέρεται με μια διοικητική απόφαση.

Όταν χαρακτηρίζω αυτή τη φλόγα «ψευδοολυμπιακή», αναφέρομαι ακριβώς στην αναντιστοιχία ανάμεσα στην προέλευση και στην ονομασία της. Η επίσημη παρουσίασή της ως Ολυμπιακής δημιουργεί στους θεατές την εντύπωση ότι πρόκειται για το ίδιο σύμβολο, με την ίδια αφετηρία και την ίδια αυθεντικότητα.

Η σύγχυση επιβεβαιώνεται και από την ίδια την πρόεδρο της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής. Στο βίντεο της τελετής που αναρτήθηκε την ημέρα της αφής στην επίσημη ιστοσελίδα της, η Κίρστι Κόβεντρι δηλώνει: «Κάθε Εθνική Ολυμπιακή Επιτροπή στην Αφρική θα γιορτάσει με τον δικό της τρόπο το γεγονός ότι αυτή η Ολυμπιακή Φλόγα φτάνει επιτέλους στην ήπειρό μας. Ως Αφρικανή, αυτή η στιγμή σημαίνει πάρα πολλά για μένα. Εδώ και τόσα χρόνια μιλούσαμε για την ημέρα που μια ολυμπιακή διοργάνωση θα ερχόταν επιτέλους στην ήπειρό μας, και τώρα έχουμε αυτή τη μεγάλη τιμή».

Και όλα αυτά είχαν επισημανθεί εγκαίρως.

Ήδη τον Δεκέμβριο του 2011, ενόψει των Αγώνων Νέων «Ίνσμπρουκ 2012», καταγράφονταν αντιδράσεις του Δήμου Αρχαίας Ολυμπίας. Σε δημοσιευμένο ψήφισμα περιλαμβάνονταν η αντίθεση στη μεταφορά της αφής, η απόφαση αποχής του δημάρχου από την τελετή του Παναθηναϊκού Σταδίου και το αίτημα κατοχύρωσης της Ολυμπίας ως τόπου αφής και για τους Αγώνες Νέων.

Το 2014, για τους Αγώνες της Ναντζίν, οι αντιδράσεις απέκτησαν ευρύτερη διάσταση: ομόφωνο ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου στις 18 Ιανουαρίου, δημόσιες παρεμβάσεις και επιστολές του δημάρχου Θύμιου Κοτζιά, νέα συνεδρίαση με τη συμμετοχή περιφερειακών και κοινοβουλευτικών εκπροσώπων και, στις 30 Απριλίου, εκδήλωση διαμαρτυρίας στην Ολυμπία με πολίτες, μαθητές και φορείς.

Υπήρξαν, λοιπόν, δημόσιες και θεσμικές αντιδράσεις. Εκείνο που κρίνεται σήμερα είναι η αποτελεσματικότητα και η συνέχεια της διεκδίκησης.

Το πιο αποκαλυπτικό τεκμήριο βρίσκεται στα πρακτικά της Βουλής. Στις 21 Φεβρουαρίου 2014, απαντώντας στη βουλευτή Ηλείας Ευσταθία Γεωργοπούλου–Σαλτάρη, ο τότε υφυπουργός Αθλητισμού Ιωάννης Ανδριανός επικαλέστηκε απόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΔΟΕ και διαβεβαίωσε ότι η ονομασία «Ολυμπιακή Φλόγα» προοριζόταν αποκλειστικά για τους Θερινούς και Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Για τις διοργανώσεις Νέων δήλωσε:

«ενώ για τους Θερινούς και Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες Νέων χρησιμοποιείται ο όρος “φλόγα”».

Αυτή ήταν η επίσημη κυβερνητική απάντηση μέσα στο Κοινοβούλιο. Στην ίδια συζήτηση, η βουλευτής είχε αναφέρει ότι και η ΕΟΕ, μέσω του γραφείου Τύπου της, υποστήριζε τη διάκριση ανάμεσα στην Ολυμπιακή Φλόγα και σε μια φλόγα για τους Αγώνες Νέων. Πρακτικά Βουλής, 21/2/2014, σ. 7699–7700

Δώδεκα χρόνια αργότερα, η ανακοίνωση της ίδιας της ΕΟΕ καταδεικνύει ότι αυτή η διάκριση δεν τηρείται. Η φλόγα του Καλλιμάρμαρου αποκαλείται ευθέως Ολυμπιακή. Η διαβεβαίωση που προβλήθηκε τότε ως απάντηση στις αντιδράσεις καταστρατηγείται στην επίσημη επικοινωνία.

Πού βρίσκεται, λοιπόν, η διάκριση που μας ζητούσαν να αποδεχθούμε; Πώς προστατεύεται η μοναδικότητα της Ολυμπιακής Φλόγας όταν χρησιμοποιείται η ίδια ονομασία για διαφορετική προέλευση; Και τι αξία έχουν οι διαβεβαιώσεις προς το Κοινοβούλιο και την τοπική κοινωνία, όταν η πρακτική των αρμοδίων τις ακυρώνει;

Το 2016, στο άρθρο μου «Παναθηναϊκή εναντίον Ολυμπιακής Φλόγας. Η μεγάλη αναμέτρηση συνεχίζεται», είχα ήδη επισημάνει ότι η υποσχόμενη διάκριση χανόταν στις ομιλίες και στις δημόσιες παρουσιάσεις. Σήμερα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το ίδιο πρόβλημα και την ίδια παραπλανητική ταύτιση.

Και εδώ ανακύπτουν αναπόφευκτα ερωτήματα για τον Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας και την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας. Πού βρίσκεται σήμερα η συνέχεια εκείνων των ψηφισμάτων και των κινητοποιήσεων; Γιατί δεν βλέπουμε αντίστοιχες δημόσιες θεσμικές παρεμβάσεις; Εφόσον το ουσιαστικό αίτημα δεν δικαιώθηκε, τι δικαιολογεί την υποχώρηση της διεκδίκησης;

Αν έπαψαν να ασχολούνται, γιατί συνέβη αυτό; Πώς άραγε πείσθηκαν ότι όλα έχουν καλώς με την ψευδοολυμπιακή φλόγα; Ποια αλλαγή αποκατέστησε το πρόβλημα ώστε να θεωρηθεί λήξαν; Η σημερινή ανακοίνωση της ΕΟΕ επιβεβαιώνει ότι η σύγχυση παραμένει.

Οι σημερινές αρχές οφείλουν να παρουσιάσουν δημόσια τις ενέργειές τους και να αναλάβουν συγκεκριμένη πρωτοβουλία. Η υπεράσπιση της Ολυμπίας απαιτεί επιμονή, θεσμική τεκμηρίωση και αποτέλεσμα. Τα παλαιά ψηφίσματα αποτελούν αφετηρία ευθύνης για όσους ακολούθησαν.

Η υπόθεση αφορά ιδιαίτερα τους νέους που θα συναντηθούν στο Ντακάρ από τις 31 Οκτωβρίου έως τις 13 Νοεμβρίου 2026. Η πρώτη ολυμπιακή διοργάνωση στην αφρικανική ήπειρο αξίζει ένα μήνυμα ιστορικής αλήθειας και ενότητας. Η ολυμπιακή παιδεία απαιτεί ακρίβεια για την προέλευση των συμβόλων και συνέπεια ανάμεσα στους κανόνες και στις πράξεις των θεσμών.

Υπάρχουν προτάσεις που μπορούν να υπηρετήσουν αυτή τη συνέπεια. Η ιδέα για μια άσβεστη φλόγα στην Ολυμπία, με αναφορά στην αρχαία εστία του Πρυτανείου, αξίζει σοβαρή θεσμική εξέταση. Με την απαραίτητη καλλιτεχνική μέριμνα και κατάλληλες τελετές μεταλαμπάδευσης, θα μπορούσε να διατηρείται ένας ζωντανός δεσμός ανάμεσα στην Ολυμπία και στις διοργανώσεις του Ολυμπιακού Κινήματος.

Την απογοήτευση εντείνει και η εικόνα του περιορισμένου κοινού για μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα όπως η Αθήνα, όπως την αποκόμισα από το αναρτημένο υλικό της τελετής. Μια εκδήλωση που φιλοδοξεί να στείλει παγκόσμιο μήνυμα στη νεολαία χρειάζεται πραγματική κοινωνική συμμετοχή.

Στο κεντρικό βραδινό δελτίο της ΕΡΤ που παρακολούθησα δεν εντόπισα αναφορά στην τελετή, ενώ η αλλαγή προπονητή του Ολυμπιακού απασχόλησε, κατά την παρατήρησή μου, περίπου ένα πεντάλεπτο. Δεν γνωρίζω αν η περιορισμένη προσέλευση επηρέασε αυτή την επιλογή. Η απόσταση, όμως, ανάμεσα στη διακηρυγμένη σημασία της εκδήλωσης και στη θέση της στην ενημέρωση είναι απογοητευτική. Η δημόσια τηλεόραση θα μπορούσε να αναδείξει τόσο το γεγονός όσο και τα ουσιαστικά ερωτήματα που το συνοδεύουν.

Απευθύνω, λοιπόν, έκκληση στον πρόεδρο της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής, Ισίδωρο Κούβελο, και στην πρόεδρο της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, Κίρστι Κόβεντρι: αναλάβετε την πρωτοβουλία να διορθωθεί αυτό το λάθος. Αποκαταστήστε τη συνέπεια ανάμεσα στον Ολυμπιακό Χάρτη, στην τελετουργική πράξη και στη δημόσια ονομασία της Φλόγας. Επαναφέρετε την Ολυμπία στην αφετηρία του φωτός που συνοδεύει και τους Αγώνες Νέων.

Μία και μοναδική Ολυμπιακή Φλόγα, από την Ολυμπία προς ολόκληρη την ανθρωπότητα, για ένα ενιαίο και λαμπερό Ολυμπιακό Κίνημα.