Μια ενδιαφέρουσα είδηση πολιτιστικής διπλωματίας είδε πρόσφατα το φως της δημοσιότητας, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα προτίθεται να στείλει στην Αυστραλία μια έκθεση με αρχαιότητες από την Αρχαία Ολυμπία, ως χειρονομία καλής θέλησης ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Μπρίσμπεϊν το 2032.
Όπως αναφέρει σχετικό δημοσίευμα της αγγλόφωνης έκδοσης της «Καθημερινής» (eKathimerini) με τίτλο “Greece gifts Olympia to Australia for the 2032 Games“, η πρωτοβουλία αυτή έχει ήδη συζητηθεί. Ωστόσο, προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση ένα δημοσιογραφικό παράδοξο: ενώ η είδηση κυκλοφορεί και αναπαράγεται με θέρμη από σοβαρά αγγλόφωνα ελληνικά portals, καθώς και από μεγάλα μέσα της ομογένειας (όπως το «Greek Herald» και ο «Νέος Κόσμος» στην Αυστραλία), απουσιάζει σχεδόν ολοκληρωτικά από τη θεματολογία των μεγάλων ελληνόφωνων ειδησεογραφικών ιστοσελίδων στο εσωτερικό της χώρας. Μια τέτοια παράλειψη στερεί από το εγχώριο κοινό, αλλά και από τους επαγγελματίες της πολιτιστικής διαχείρισης, την έγκαιρη ενημέρωση για μια σημαντική δράση εξωστρέφειας των ελληνικών μνημείων.
Ο Ρόλος του Καθηγητή David Pritchard
Αξίζει να σημειωθεί ότι η βασική πηγή άντλησης των λεπτομερειών γύρω από αυτή τη συμφωνία φαίνεται να είναι ο ακαδημαϊκός του Πανεπιστημίου του Κουίνσλαντ (University of Queensland), Καθηγητής David M. Pritchard. Ως ιστορικός των Ολυμπιακών Αγώνων με προηγούμενη, ενεργή συμμετοχή στο πολιτιστικό πρόγραμμα των Αγώνων του Σίδνεϊ το 2000, ο Pritchard αποτελεί κομβικό πρόσωπο, καθώς συνεργάζεται ήδη με Έλληνες και Αυστραλούς φορείς για την ανάπτυξη της νέας έκθεσης.
Σύμφωνα με τις δικές του δηλώσεις, ο προγραμματισμένος δανεισμός θα περιλαμβάνει τα διπλάσια αντικείμενα σε σχέση με εκείνα που είχαν εκτεθεί στο Σίδνεϊ το 2000. Στόχος είναι να αναδειχθούν οι απαρχές των αρχαίων Αγώνων, η σύνδεσή τους με τη θρησκεία και τον πόλεμο, καθώς και η θέση των γυναικών στον αρχαίο αθλητισμό. Μάλιστα, ο Pritchard εκτιμά ότι η έκθεση στο Μπρίσμπεϊν θα προσελκύσει περίπου 750.000 επισκέπτες, σπεύδοντας να τη χαρακτηρίσει ως “τη σημαντικότερη έκθεση για τους Ολυμπιακούς Αγώνες που έχει διοργανωθεί ποτέ εκτός Ελλάδας“.
Δανεισμός και όχι «Δωρεά»
Το κατά πόσο, βέβαια, ο ενθουσιώδης χαρακτηρισμός του καθηγητή ανταποκρίνεται στα μεγέθη άλλων ιστορικών εκθέσεων μένει να εξεταστεί. Παράλληλα, είναι κρίσιμο να αποσαφηνιστεί ότι, παρά τον κάπως υπερβολικό αγγλικό τίτλο των δημοσιευμάτων περί “δώρου” (gifts), η συμφωνία δεν αφορά σε καμία περίπτωση την οριστική δωρεά ή παραχώρηση εθνικής κληρονομιάς. Πρόκειται για τον περιοδικό δανεισμό περίπου 100 αρχαίων αντικειμένων τα οποία θα συνθέσουν τη συγκεκριμένη έκθεση, μια πάγια και επιτυχημένη πρακτική του Υπουργείου Πολιτισμού και των αρμόδιων Εφορειών Αρχαιοτήτων για την παγκόσμια προώθηση των αξιών του Ολυμπισμού.
Για να τοποθετήσουμε τα πράγματα στη σωστή τους μουσειολογική διάσταση, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι μια τέτοια έκθεση δεν αποτελεί την πλέον σπάνια ή μοναδική στιγμή στα χρονικά. Ανάλογες κινήσεις έχουν γίνει και στο παρελθόν με πολύ μεγαλύτερο όγκο εκθεμάτων και υψηλότερες απαιτήσεις μουσειακού συντονισμού.
Η πραγματικά μεγαλύτερη και πιο εμβληματική έκθεση για τη γενέτειρα των Αγώνων ήταν η «Ολυμπία: Μύθος, Λατρεία, Αγώνες» (Olympia: Myth, Cult, Games). Σε εκείνη την κολοσσιαία διοργάνωση είχαν δοθεί προς δανεισμό πάνω από 500 αρχαία αντικείμενα κυρίως από την Ολυμπία και αρκετά από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Η συγκεκριμένη έκθεση παρουσιάστηκε με τεράστια επιτυχία πρώτα στο Μουσείο Martin-Gropius-Bau του Βερολίνου το 2012 —συνδέοντας την αρχαιότητα με τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου— και στη συνέχεια ταξίδεψε στο Κατάρ και παρουσιάστηκε με τον τίτλο “Olympics. Past and Present” στη Ντόχα για τρεις μήνες, το 2013. Είχα τότε τη χαρά να συνοδεύσω τη μεγάλη αυτή αποστολή αρχαιοτήτων –μία από τις μεγαλύτερες αρχαιολογικές περιοδικές εκθέσεις που διοργάνωσε ποτέ το Υπουργείο Πολιτισμού στο εξωτερικό– καθώς και να επιβλέψω τον επαναπατρισμό τους μετά την ολοκλήρωσή της· μια εμπειρία που αποδείχθηκε πραγματικά πολύτιμη και ξεχωριστή.
Επομένως, ο δανεισμός των 100 εκθεμάτων στην Αυστραλία αποτελεί αναμφίβολα ένα εξαιρετικό βήμα διαπολιτισμικής εξωστρέφειας. Ακολουθεί, ωστόσο, μια ήδη εδραιωμένη και δοκιμασμένη μουσειακή πρακτική, η οποία παραμένει, περιέργως, εντελώς εκτός της ατζέντας της εγχώριας ειδησεογραφίας.
Δείτε εδώ τα σχετικούς συνδέσμους που αφορούν στην είδηση:
https://www.ekathimerini.com/culture/1303769/greece-gifts-olympia-to-australia-for-the-2032-games