Πρόσφατα εκδόθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας ένα αξιόλογο επιστημονικό πόνημα, αφιερωμένο σε ένα σημαντικό μνημείο της ρωμαϊκής περιόδου στη βόρεια Ηλεία. Η συμβολή του στη μελέτη και ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς είναι αναμφίβολα ουσιαστική και αξιέπαινη.
Ωστόσο, αισθάνομαι την ανάγκη να διαφοροποιηθώ δημόσια από μια διαπίστωση που περιλαμβάνεται στο επιμύθιο της έκδοσης. Συγκεκριμένα, ο συγγραφέας του βιβλίου διατυπώνει την άποψη ότι ως κοινωνία διανύουμε «περίοδο ευμάρειας» και ότι απολαμβάνουμε «προνόμια» που οφείλουμε να διαφυλάξουμε για τις επόμενες γενιές.
Ως μέλος της ίδιας επιστημονικής κοινότητας, θεωρώ ότι η εικόνα αυτή απέχει ουσιωδώς από την κοινωνική πραγματικότητα που βιώνει η πλειοψηφία των συμπολιτών μας.
Η ευμάρεια σήμερα αποτελεί προνόμιο μιας μικρής μειοψηφίας και όχι κατάσταση της κοινωνικής πλειοψηφίας.
Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι:
Το 66,8% των Ελλήνων δήλωσε το 2024 ότι βιώνει υποκειμενική φτώχεια (δυσκολία κάλυψης βασικών αναγκών) – το υψηλότερο ποσοστό σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, έναντι 17,4% του ευρωπαϊκού μέσου όρου (Eurostat, Οκτώβριος 2025).
Το 26,9% του πληθυσμού (περίπου 2,74 εκατομμύρια άτομα) βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (AROPE) το 2024, ποσοστό που αυξήθηκε κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο έτος (ELSTAT, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2024). Το αντίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ είναι 21,0%.
Η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην ΕΕ στο κόστος στέγασης που επιβαρύνει υπερβολικά τα νοικοκυριά (housing cost overburden rate): το 28,9% του πληθυσμού (και έως 30,3% σε πόλεις) δαπανά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για στέγαση, έναντι 8,2% του ευρωπαϊκού μέσου όρου (Eurostat 2024). Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί πάνω από 75% από το 2015, ενώ οι τιμές ακινήτων συνεχίζουν να αυξάνονται.
Σύμφωνα πάλι με την Eurostat, σχεδόν οι μισοί Έλληνες δεν μπορούν να κάνουν μια εβδομάδα διακοπές.
Η διαφοροποίησή μου στην προφανέστατα ατυχή απόφανση περί συνθηκών ευμάρειας δεν συνιστά προσωπική αντιπαράθεση, αλλά χρέος απέναντι στην πραγματικότητα που βιώνουμε όλοι μας.
Η ευμάρεια δεν είναι λέξη που μπορεί να χρησιμοποιείται ελαφρά τη καρδία όταν η βάση της κοινωνίας στερείται ενίοτε και τα εντελώς απαραίτητα αγαθά.